Хөнгөн цагаан

Poll without page-refresh

Article on other languages:

Хөнгөн цагаан (Al)
Атомын дугаар	13
Атом масс	26.9815386 г/моль
Өнгө	Мөнгөлөг саарал
Электрон байгуулалт	[Ne] 3s² 3p¹
Бүрхүүл дэх электроны тоо	2, 8, 3
Физик шинж чанар
Бодисын төлөв	Хатуу
Нягт	2,6989 г/см³
Хайлах температур	(660.32 °C) 933.47 K
Буцлах температур	(2519 °C) 2792 K
Хайлалтын хувийн дулаан	10.71 кЖ/моль
Ууршилтын хувийн дулаан	294.0 кЖ/моль
Дулаан багтаамж	(25 °C) 24.200 кЖ/(моль·K)
Атомын шинж чанар
Оронт торны бүтэц (Сингони)	Талдаа төвтэй куб
Исэлдэлтийн зэрэг	3
Ионжих энерги (эхний электроноор)	577.5 кЖ/моль
Атомын радиус	125 пм
Ковалентийн радиус	118 пм

Хөнгөн цагаан (Хөнгөн мөнгө гэж нэрлэх нь бий) мөнгөлөг саарал өнгөтэй, зөөлөн металл юм. Химийн тэмдэглэгээ нь Al, атомын дугаар нь 13.

Хөнгөн цагааныг бокситын хүдрээс ялгаж авах ба зэвэрдэггүй, бусад металлуудтай харьцуулахад маш хөнгөн, маш сайн цахилгаан, дулаан дамжуулагч тул, хөнгөн цагаан болон түүний хайлшийг пуужин, нисэх онгоц, тээвэр, цахилгаан дамжуулах болон барилгын үйлдвэрлэлд өргөн ашиглана.

Хэдийгээр хөнгөн цагаан нь Дэлхийн царцдаст хамгийн өргөн тархалттай металл (нийт химийн элементүүд дунд 3-т буюу хүчилтөрөгч, цахиурын дараа) боловч байгаль дээр цэврээрээ маш ховор, бокситын хүдрээс ялгаж авахад маш өндөр температур шаардана (950-980 °C).

Хөнгөн цагааны зарим хэрэглээ:

Хөнгөн цагаан нь атом масс нь 23-30 хүртэлхи 9 изотопитой бөгөөд, үүнээс зөвхөн ²⁷Al (тогтвортой) ба ²⁶Al (тогтворгүй, хагас задралын хугацаа t_1/2 = 7.2 × 10⁵ жил) нь байгаль дээр тааралдана. ²⁷Al тархалт 99.9+ %, ²⁶Al нь Аргоны задралаар үүснэ.