Article on other languages:
- Bedryfstelsel_(inligtingstegnologie)
- Betriebssystem
- የሲስተም_አሰሪ
- Sistema_operatibo
- نظام_تشغيل
- Sistema_operativu
- Əməliyyat_sistemləri
- Аперацыйная_сістэма
- Операционна_система
- অপারেটিং_সিস্টেম
- Reizhiad_korvoiñ
- Operativni_sistem
- Sistema_operatiu
- Operační_systém
- Òperacjowô_systema
- Styresystem
- Betriebssystem
- Sistemo_operatif
- Λειτουργικό_σύστημα
- Operating_system
- Operaciumo
- Sistema_operativo
- Operatsioonisüsteem
- Sistema_eragile
- سیستم_عامل
- Käyttöjärjestelmä
- Système_d'exploitation
- Córas_oibriúcháin
- Sistema_operativo
- מערכת_הפעלה
- प्रचालन_तंत्र
- Operacijski_sustav
- Dźěłowy_system
- Operációs_rendszer
- Systema_de_operation
- Sistem_operasi
- Sistema_ti_panangpaandar
- Stýrikerfi
- Sistema_operativo
- オペレーティングシステム
- ოპერაციული_სისტემა
- Амалдық_жүйе
- 운영_체제
- Pergala_xebitandinê
- Systema_administrativum_computatrale
- Betribssystem_(Computer)
- Sistema_uperatif
- Litámbwisi-mokonzi
- ລະບົບປະຕິບັດງານ
- Operacinė_sistema
- Operētājsistēma
- Mpandrindra_milina
- Оперативен_систем
- ഓപ്പറേറ്റിങ്ങ്_സിസ്റ്റം
- Sistem_pengendalian
- Bedriefssystem
- Besturingssysteem
- Operativsystem
- Operativsystem
- Sistèma_operatiu
- System_operacyjny
- Sistema_operativo
- Sistem_de_operare
- Операционная_система
- Operativni_sistem
- Operating_system
- Operačný_systém
- Operacijski_sistem
- Sistemi_operativ
- Sistim_Operasi
- Operativsystem
- இயக்கு_தளம்
- ఆపరేటింగు_సిస్టంలు
- Системаи_оператсионӣ
- ระบบปฏิบัติการ
- Operating_system
- İşletim_sistemi
- Операційна_система
- عملیاتی_نظام
- Ishlatuv_tizimi
- Sistema_operativo
- Hệ_điều_hành
- אפערירן_סיסטעם
- 操作系统
 |
del.icio.us |
 |
Digg |
 |
Furl |
 |
|
 |
Rojo |
| Add to OnlyWire |
Үйлдлийн систем (Англи хэл: Operating system, OS) харилцан уялдаатай системийн программуудын цогц юм.
Компьютерын ажиллагааг 2 давхаргаас тогтсон сонгинотой зүйрлэж болно. Сонгинын хамгийн дотор талд компьютерын техник хангамж байрлана. Түүний гадуур програм хангамжийн давхарга байрлана. Харин хамгийн гадна талд хэрэглэгч уг сонгиныг “харж” байгаа.
Тэгвэл програм хангамжийн давхарыг дотор нь дахиад хоёр давхаргад хуваан үзэж болно:
- дотор талын давхарга - Үйлдлийн Систем
- гадна талын давхарга - бусад програм.
Ө.х. хэрэглэгч програмуудын тусламжтайгаар компьютертэй ажиллана. Харин програмууд нь ҮС-ийн тусламжтайгаар компьютерын техниктэй холбогдоно.
Тиймээс ҮС-ийг компьютерын техникийн програман үргэлжлэл гэж болно. ҮС нь хэрэглэгчийг, компьютерын төхөөрөмжүүдтэй ажиллах процессын талаарх нэгт нэгэнгүй мэдээллээс халхалж, ингэснээр энэ процессыг гүйцэлдүүлэх нүсэр ажлаас түүнийг чөлөөлж өгдөг.
ҮС-ийн гүйцэтгэх үүргийг дурдвал:
- диалог буюу хэрэглэгчтэй харьцах
- оролт-гаралт, өгөгдлийг удирдах
- програм боловсруулах процессын төлөвлөлт, зохион байгуулалт
- санах ой, кэш, процессор, гадаад төхөөрөмжүүд г.м. компьютерын хэсгүүдтэй ажиллах
- сонгосон програмыг ажиллуулах
- боломжит бүх төрлийн үйлчилгээ (сервис)
- дотоод төхөөрөмжүүдийн хооронд мэдээлэл дамжуулах
- монитор, гар, дискүүд, принтер г.м. залгах төхөөрөмжүүдийн ажиллагааг програмын төвшинд дэмжих
зэрэг болно.
Компьютеруудын төрлөөс хамаарч, тэдгээрт ашиглагдах ҮС-үүд мөн өөр өөр байна. Гэхдээ нэг төрлийн компьютерт зориулсан өөр өөр ҮС-үүд ч бас байдаг. Ж.нь одоо үед Windows, Unix, Linux г.м. ҮС-үүд PC-т өргөн ашиглагдаж байна.
PC-ийн ҮС нь дараах үндсэн компонентуудыг агуулах ёстой. Эдгээр нь:
- командын хэл
- командын процессор
- драйверууд
- файлын системийг удирдах ба компьютерт өгөх даалгаврыг төлөвлөгч програмууд
зэрэг болно.
Хэрэглэгчээс ҮС-д өгч болох командууд урьдаас тодорхойлогдсон байдаг. Эдгээр командын цогцыг ҮС-ийн командын хэл гэдэг.
Хэрэглэгч командын хэлний тусламжтайгаар:
- каталоги руу (фолдер, хавтас) хандах
- дискүүдийг тэмдэглэх (disk labeling)
- програмуудыг ажиллуулах
г.м. болон бусад олон үйлдлийг хийх боломжтой байдаг.
Командын процессор бол хэрэглэгчийн өгсөн командыг авч, анализ хийгээд биелүүлдэг системийн програм юм.
Драйверууд (drivers) нь компьютерын төхөөрөмжүүдийг удирдахад шаардлагатай системийн програмууд юм.
Стандарт дотоод төхөөрөмжүүдийн драйверууд BIOS (Basic Input-Output System) буюу Оролт-Гаралтын Үндсэн Системийг бүрдүүлдэг.
PC-ийн ҮС нь хатуу диск дээр хадгалагдах бөгөөд компьютерыг асаахад тэндээс уншигдаж, RAM-д ачаалагддаг. Энэ процессыг ҮС-ийг ачаалах (OS loading) гэж нэрийднэ.
Анхны үйлдлийн систем нь компьютерийн технологийн хөгжлийн хоёрдугаар үе буюу транзистор ашиглах болсонтой хамт үүссэн. Хоёрдугаар үеийн том компьютерууд нь тухайн уламжлалын дифференциал тэгшитгэлийг бодох гэх мэтийн физик, инженерийн салбарт гарч ирдэг байсан ШУ-ны болон техникийн тооцоог хийхэд голчлон хэрэглэгдэж байжээ. Програмаа үндсэндээ Фортран, ассемблер дээр бичих ба үйлдлийн системүүд нь FMS (Fortran Monitor System), IBSYS (IBM корпорацийн IBM 7094 компьютерт зориулж гаргасан үйлдлийн систем) байсан.
